«Horror 2.0»: Ταινίες για να χάσεις τον ύπνο σου

Aν υπάρχει ένα είδος που ευδοκιμεί την τρέχουσα δεκαετία, αυτό είναι το horror. Οι αίθουσες βρήκαν σε αυτό το αντίδοτο για τη μείωση του κύκλου εργασιών τους, μετά τα απανωτά lockdown. Μια νεότερη γενιά ανακάλυψε τη χαρά της συλλογικής κινηματογραφικής εμπειρίας, ουρλιάζοντας ταυτόχρονα στη θέα ενός jump scare. Ακόμα και η άλλοτε αρτηριοσκληρωτική με το είδος Οσκαρική Ακαδημία προγραμμάτισε ένα εκτεταμένο horror αφιέρωμα στο μουσείο της για το 2026.

Συνεπώς, πέρα από ευχαρίστησή μας, καθώς όλοι εμείς στο curation team της πλατφόρμας λατρεύουμε το είδος, ήταν και χρέος μας να στήσουμε το αφιέρωμα με τίτλο Ηorror 2.0, επιχειρώντας να διερευνήσουμε πού βρίσκεται το είδος σήμερα και να καταγράψουμε τις κυρίαρχες τάσεις. Οι 14 ταινίες που απαρτίζουν το αφιέρωμα είναι ανεξάρτητες, δεν προέκυψαν από μεγάλα στούντιο. Αναμέσά τους θα εντοπίσετε και τίτλους που υπήρξαν μεγάλα hits κι αυτό δεν πιστοποιεί απλώς τη δημοφιλία του είδους αλλά υπογραμμίζει και τη σημαντική λειτουργία του ως ρυθμιστή της δημοκρατικότητας στην κινηματογραφική παραγωγή: λόγω του χαμηλού κόστους, ο τρόμος μπορεί να έχει οποιαδήποτε προέλευση και το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να κυκλοφορήσει στις αίθουσες ανόθευτο, δίχως να περάσει από επιτροπές κινηματογραφικά ανίδεων executives και διαφημιστών – μην νομίζετε, είναι και η αυθεντικότητα και η απουσία φίλτρου ανάμεσα στους παράγοντες που έφεραν τη στήριξη του νεανικού κοινού.

Κάπως έτσι, είδαμε τους youtubers να κάνουν επέλαση στo σινεμά και, σε πείσμα της καχυποψίας διάφορων καλοθελητών, να υιοθετούν μια κινηματογραφική γλώσσα κι έναν ρυθμό που περισσότερα κοινά έχει με μεγάλες δόξες παλιότερων δεκαετιών, παρά με τη φλασάτη (και ανερμάτιστη) αισθητική του doomscrolling. Χαρακτηριστικό το εγχώριο παράδειγμα των Unboxholics, που παρέδωσαν το Μην Ανοίγεις την Πόρτα, μια ταινία που στηρίζεται στην  ατμόσφαιρα και στο ψυχολογικό μπρα-ντε- φερ των δύο κεντρικών πρωταγωνιστών, του Σάκη Καρπά και της Φωτεινής Λεβογιάννη, η οποία δίνει μια ψυχωμένη, all-in ερμηνεία, από εκείνες που θα έφτιαχναν καριέρες, αν είχαν γυριστεί στο πλαίσιο μιας εθνικής κινηματογραφίας που αγαπάει το σινεμά είδους – δυστυχώς, η δική μας δεν είναι τέτοια. Το ελληνικό κοινό αγκάλιασε το εγχείρημα με 143.428 εισιτήρια, φέρνοντας την ταινία στο top-10 του ελληνικού box-office για το 2024. Προβάλλεται για πρώτη φορά στο streaming, στο πλαίσιο του παρόντος αφιερώματος.

Το Skinamarink είναι προϊόν του καλέσματος του youtuber Κάιλ Έντουαρντ Μπολ στους συνδρομητές του να μοιραστούν μαζί του φοβίες που είχαν ως παιδιά. Επέλεξε εκείνη που εμφανιζόταν συχνότερα – ένα παιδί ξυπνά μέσα στη νύχτα, οι γονείς του λείπουν και το σπίτι μετατρέπεται σε έναν απέραντο εφιάλτη – και έπλασε έναν χαρακτηριστικό εκπρόσωπο του επονομαζόμενου liminal τρόμου, που λειτουργεί σαν τεστ αντοχής για τους θεατές του: ανεξάρτητα από το πόσο θα σας αρέσει, οφείλετε να παραδεχτείτε ότι δεν υπάρχει άλλη ταινία που να μοιάζει ακριβώς με αυτή. Σημειώνεται ότι η ταινία ήρθε τρίτη στην κατάταξη των πιο τρομακτικών αγγλόφωνων horror όλων των εποχών, σύμφωνα με την ετήσια επιστημονική έρευνα του Science of Scare για το 2026.  
 

Ελληνικό χρώμα είχε και η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία με τη σφραγίδα youtuber μέχρι τη φετινή έκπληξη (και έκρηξη) του διπτύχου Backrooms και Obsession. Με το Talk to Me, που ήρθε 10ο στην κατάταξη της ως άνω έρευνας, οι Ελληνοαυστραλοί αδερφοί Φιλίππου πήραν την ιδέα ενός social media trend – πιτσιρίκια χρησιμοποιούν ταριχευμένο χέρι για να επικοινωνήσουν με τους νεκρούς και ανεβάζουν τα αποτελέσματα στους λογαριασμούς τους-  και τη μετέτρεψαν σε μια ιστορία σύγχρονης αποξένωσης που δεν αφήνει το κοινό της σε ηρεμία ούτε λεπτό, ρίχνοντας κλεφτές ματιές σε ένα Επέκεινα όπου οι ψυχές είναι ακόμα διψασμένες να ζήσουν.

Την ως άνω ταινία πήρε υπό την προστασία της η Α24 που, πρακτικά, έχτισε το κοινό της μέσω του horror, με ταινίες που το επικαλέστηκαν ευθέως ή εφάρμοσαν τερτίπια του είδους σε ιστορίες που ελάχιστη σχέση είχαν με αυτό. Ανάμεσα στους τίτλους που ξεχώρισαν αυτή τη δεκαετία βρίσκουμε το Χ του Τάι Γουέστ, που γέννησε μια πολύ αγαπητή slasher τριλογία και ανέδειξε τη νο1 scream queen των καιρών μας, τη Μια Γκοθ, και το Heretic, που ήλθε σε ένα σημείο όπου η εταιρεία είχε ανεβάσει τις μετοχές της και μπορούσε να προσελκύσει σταρ του βεληνεκούς του Χιου Γκραντ για να ενισχύσει τα εγχειρήματά , λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα μια απολαυστική, μεφιστοφελική ερμηνεία που δύσκολα θα είχε ανάλογο αντίκτυπο αν στη θέση του Βρετανού ηθοποιού βρισκόταν ο Χάμις Λινκλέιτερ, για παράδειγμα. 

Το παιχνίδι με τη φόρμα, η αλληγορική λειτουργία και η καλλιέργεια της αίσθησης του ανοίκειου μέσω ενός ηχοτόπιου που απαρτίζεται από βόμβους και ασύγχρονες μελωδίες γέννησαν μια άτυπη σχολή, μέλη της οποίας είναι και τα Dark and the Wicked και Red Rooms. Αν σας έδειχναν αυτές τις δυο ταινίες χωρίς τίτλους αρχής και τέλους, θα ορκιζόσασταν ότι φέρουν το σήμα της Α24. To πρώτο είναι ένα μαυρόψυχο horror διαμάντι, το οποίο αποδίδει το αίσθημα απόγνωσης κι εγκατάλειψης των χαρακτήρων με έναν τρόπο που θα σας ακολουθεί για μέρες μετά την προβολή - ήρθε 12ο στην έρευνα του Science of Scare. To δεύτερο αφουγκράζεται την εμμονή μας με το true crime, μάς βυθίζει στον κόσμο του dark web, στήνει μια τρομερά αγωνιώδη σκηνή από μια παρτίδα online πόκερ και κορυφώνεται με μια ανατροπή που αφήνει με το στόμα ανοιχτό και σηκώνει μεγάλη συζήτηση μετά την προβολή. 

Θα ήταν αδύνατο ο σύγχρονος τρόμος να μην συγχρονιστεί με τους νέους τρόπους επικοινωνίας – ή αλλιώς με τη νέα οπτική γλώσσα. Κάπως έτσι προέκυψε το άτυπο υπο-είδος του computer-screen horror, που έχει ως διαμάντι του στέμματος το Ηost, τη δεύτερη ταινία στη σχετική έρευνα του Science of Scare, που μετατρέπει ένα zoom talk σε μια εμπειρία τρόμου κλιμακούμενης δυσφορίας. Tο Influencer, που έγινε viral μέσω του TikTok, παραπέμπει στα θεάματα διαρκών ανατροπών που αγαπήθηκαν πολύ στα βιντεοκλάμπ τη δεκαετία των ‘00s, καταδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη μας για αναγνωρισιμότητα, η οποία θέριεψε στην εποχή όπου καθένας ζητά τα 15.000 likes που (νομίζει ότι) του αναλογούν. Ταυτόχρονα, με την έννοια του βλέμματος να βρίσκεται διαρκώς στην επικαιρότητα, να προσδιορίζεται και να επαναπροσδιορίζεται, θα ήταν αδύνατο ο κινηματογραφικός τρόμος να μην επιχειρήσει παραλλαγές σε γνώριμες συνταγές, μέσω του εναλλακτικού POV. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Good Boy, στα χαρτιά μια παραδοσιακή ιστορία φαντασμάτων, αλλά ειπωμένη ολοκληρωτικά μέσα από τα μάτια του καλύτερου φίλου του ανθρώπου: ενός αξιολάτρευτου σκύλου, o oποίος μετά τις πρώτες προβολές της ταινίας έγινε σταρ του Ιnstagram μέσα σε μια νύχτα. 
 

Μέσα στις σχολές που αναδύθηκαν κατά τον 21ο αιώνα είναι και η ιρλανδική, με τους Ιρλανδούς κινηματογραφιστές να αξιοποιούν (επιτέλους) τη μακρά λαογραφική παράδοση. Δύο από τους πιο ενδιαφέροντες εκπροσώπους αυτής της αναδυόμενης σχολής, που αγκαλιάζεται σιγά σιγά από τους φαν, είναι μέρος του αφιερώματος. Το Oddity ανήκει στον πιο ελπιφοφόρο Ιρλανδό σκηνοθέτη είδους των καιρών μας, τον Damian McCarthy, έναν άνθρωπο που ξέρει πώς να στήσει έμπνευσμένα set-pieces τρόμου, τα οποία κορυφώνονται σε jump scares που σού κόβουν τη χολή – το φιλμ ήρθε 21ο στην έρευνα του Science of Scare. Το Frewaka ποντάρει στην ατμόσφαιρα και στην αλλόκοτη εικονογραφία, αποτελεί μια αξιόλογη προσθήκη στον κανόνα του folk horror και περιμένει να ανακαλυφθεί από ένα ευρύτερο κοινό.

Μιλώντας για εικονογραφία, σε καιρούς που το κοινό πιστεύει ότι τα έχει δει όλα, ήταν επόμενο το στοιχείο του gore να επανέλθει δριμύτερο και πιο αποκρουστικό από ποτέ. Η μία όψη αυτής της τάσης είναι το αργεντίνικο When Evil Lurks, όπου το θέαμα γίνεται τόσο βρώμικο που, μετά το πέρας της προβολής, νιώθεις ότι χρειάζεσαι ένα καλό μπάνιο. Η άλλη, η πιο «λαμπερή», η βαθιά ειρωνική, που φέρνει στο είδος βραβειακή αναγνώριση εκπροσωπείται από το Substance, το οποίο συστάσεις δεν χρειάζεται και ολοκληρώνει αυτό το αφιέρωμα που υπόσχεται να σας χαρίσει άγρυπνες νύχτες. Ελπίζουμε κατά τη διάρκεια τους να συλλογιέστε τις τάσεις στο σύγχρονο horror, όπως αυτές αναδείχθηκαν μέσα από τις ταινίες της συλλογής. Όταν, φυσικά, δεν θα αναρωτιέστε τι ήταν αυτός ο θόρυβος ή αν είδατε όντως μια σκιά να περνάει στον απέναντι τοίχο.