Το Persepolis της Μαριαν Σατραπί είναι ακριβώς αυτή η ταινία. Όχι γιατί «προβλέπει» τα γεγονότα, αλλά γιατί αποτυπώνει μια εμπειρία που επαναλαμβάνεται. Την καθημερινή ζωή σε ένα καθεστώς όπου η πολιτική διαπερνά το σώμα, τη σκέψη και τις πιο μικρές χειρονομίες.

Το Persepolis αφηγείται την ενηλικίωση της Σατραπί στο Ιράν της Ισλαμικής Επανάστασης, τον πόλεμο, τη λογοκρισία, τις απαγορεύσεις, τον φόβο που γίνεται συνήθεια. Με σχέδιο λιτό και μαύρο χιούμορ, η ταινία παρακολουθεί μια κοινωνία που μαθαίνει να ζει με δύο τρόπους ταυτόχρονα. Έναν επίσημο κόσμο κανόνων και συνθημάτων και έναν υπόγειο κόσμο όπου η μουσική, οι ιδέες και οι σχέσεις προσπαθούν να επιβιώσουν κόντρα στη σκληρότητα του καθεστώτος.

Τις τελευταίες μέρες, όσα συμβαίνουν στο Ιράν φέρνουν αυτή τη διπλή ζωή ξανά στην επιφάνεια. Διαδηλώσεις, οικονομική πίεση, κρατική βία, περιορισμοί στην ενημέρωση και στο διαδίκτυο. Εικόνες που μοιάζουν μακρινές, αλλά στο Persepolis αποκτούν εσωτερικό βάρος μέσα από την υπέροχη αφήγηση. Γιατί η ταινία δεν ενδιαφέρεται για τους τίτλους των ειδήσεων, αλλά για το πώς αυτοί οι τίτλοι μεταφράζονται σε φόβο, οργή, σιωπή ή πείσμα μέσα στο σπίτι και στο σχολείο. 

Η Σατραπί εστιάζει στα μικρά. Στο βλέμμα που χαμηλώνει στον δρόμο, στο πέπλο που γίνεται αντικείμενο ελέγχου, στη μουσική που ακούγεται χαμηλόφωνα, στις συζητήσεις που κόβονται απότομα. Εκεί βρίσκεται και η δύναμη της ταινίας σήμερα. Μας θυμίζει ότι οι πολιτικές κρίσεις δεν είναι αφηρημένες. Ζουν στο σώμα, στις σχέσεις, στις αποφάσεις που παίρνεις για να προστατευτείς ή να αντισταθείς. Ζουν μαζί μας, μας επηρεάζουν, μας αλλάζουν την καθημερινότητα. 

Το Persepolis δεν ωραιοποιεί την αντίσταση ούτε τη μετατρέπει σε ηρωικό αφήγημα. Δείχνει το τίμημα. Τη μοναξιά, την εξορία, την αίσθηση ότι δεν ανήκεις ούτε εκεί από όπου έφυγες ούτε εκεί που πήγες. Και ταυτόχρονα κρατά χώρο για το χιούμορ, τη μνήμη, την επιθυμία να συνεχίσεις να είσαι ο εαυτός σου, ακόμη και όταν όλα γύρω σου σε πιέζουν να γίνεις κάτι άλλο.

Σήμερα, βλέποντας ξανά το Persepolis, δεν το διαβάζεις σαν ιστορική αναδρομή. Το διαβάζεις σαν έναν τρόπο να καταλάβεις τι σημαίνει να μεγαλώνεις, να αγαπάς και να επιμένεις μέσα σε έναν κόσμο που προσπαθεί διαρκώς να σε περιορίσει. Και αυτή η αίσθηση, δυστυχώς, παραμένει επίκαιρη. Στην ίδια χώρα, με τον ίδιο τρόπο…