Μία από τις κορυφαίες ταινίες τρόμου των ‘00s προστέθηκε πριν λίγες μέρες στον κατάλογο του Cinobo, γιατί το καλύτερο αντίδοτο για τον καύσωνα είναι μια γερή δόση από ανατριχίλες. Ο λόγος για την Κάθοδο (The Descent, 2005) που γύρισε ο Βρετανός Νιλ Μάρσαλ λίγα χρόνια μετά το ντεμπούτο του, το Dog Soldiers (2002). Στο αρχικό σενάριο το καστ ήταν μικτό, ωστόσο ο Μάρσαλ σκέφτηκε ότι οι περισσότερες ταινίες τρόμου έχουν είτε μικτό, είτε αμιγώς αντρικό καστ και αποφάσισε να αλλάξει τους χαρακτήρες ώστε το καστ να είναι εξ’ ολοκλήρου γένους θηλυκού. 

Ο θρύλος θέλει έναν τότε executive της εταιρείας παραγωγής Pathe να ζητά από τον σκηνοθέτη να προσθέσει μια σκηνή όπου οι ηρωίδες γδύνονται και βουτούν γυμνές στη λίμνη. Η απάντηση του Νιλ Μάρσαλ δεν σήκωνε καμία διαπραγμάτευση: «αν αυτή είναι η ταινία που θέλετε να γυρίσουμε, τότε να μην με υπολογίζετε», είπε, κι αυτή είναι μια ακόμη ένδειξη των φεμινιστικών διαθέσεών του. Aν το καλοσκεφτείτε, στην ταινία έχουμε μια ομάδα θηλυκών που εγκλωβίζονται σε μια αχαρτογράφητη σπηλιά και καλούνται να αντιμετωπίσουν, με βασικό όπλο τον δυναμισμό τους, τις μοχθηρές ορέξεις (αρσενικών;) πλασμάτων που λειτουργούν αποκλειστικά με γνώμονα το ένστικτο.

Πριν την κυκλοφορία της ταινίας στις ΗΠΑ το αμερικανικό στούντιο έκανε μια σειρά από δοκιμαστικές προβολές, στις οποίες το κοινό απεφάνθη ότι τούς άρεσε πολύ η ταινία, εκτός από το φινάλε. Κι εδώ θα μας επιτρέψετε μια μικρή παρένθεση για να εξηγήσουμε πώς λειτουργεί το σύστημα δοκιμαστικών προβολών στα στούντιο – τα test screenings, για τα οποία θα διαβάζετε συχνά σε κινηματογραφικές και παρακινηματογραφικές σελίδες. Προκειμένου να εξακριβώσουν ποια είναι η ανταπόκριση του κοινού σε μια ταινία, τα στούντιο οργανώνουν μυστικές προβολές πολύ πριν την κυκλοφορία της. Συνήθως μαζεύουν ένα ετερόκλητο κοινό σε κάποιο mall, με την ερώτηση «θέλετε να δείτε δωρεάν μια μυστική ταινία, πριν την κυκλοφορία της στα σινεμά»; Μετά το τέλος της προβολής οι θεατές συμπληρώνουν ένα ερωτηματολόγιο, απαντώντας πόσο έμειναν ικανοποιημένοι από επιλεγμένα στοιχεία της ταινίας και προσθέτοντας στο τέλος τις παρατηρήσεις τους.

 Μεγάλη συζήτηση κατά πόσο μπορεί ένα τέτοιο random δείγμα να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό, ωστόσο ζήτημα είναι και ο τρόπος που θέτει το team της ταινίας τις ερωτήσεις μετά την προβολή. Συμφωνούμε πχ. όλοι ότι η Καζαμπλάνκα έχει το ιδανικό φινάλε. Αν όμως στη δοκιμαστική προβολή σάς ρωτούσαν «θα θέλατε η Ίλσα να μην φύγει με τον άντρα της και να μείνει στη μαροκινή πόλη για να ζήσει τον έρωτά της με τον Ρικ», θα απαντούσατε ναι ή όχι; Ναι, προφανώς. Οπότε το μήνυμα που θα έπαιρναν οι executives είναι ότι το φινάλε πρέπει να αλλάξει και η Ίλσα να μείνει. Και κάπως έτσι θα καταστρεφόταν μια κλασική ταινία, που εξακολουθεί να γοητεύει τους σινεφίλ εδώ και δεκαετίες. Θα εκπλαγείτε από το πόσες φορές έχουν ληφθεί ανάλογες αποφάσεις στο μαγικό βασίλειο του Χόλιγουντ μέσα στα χρόνια.   

Για να μην φλυαρήσουμε άλλο, στην περίπτωση της Καθόδου, το αποτέλεσμα των δοκιμαστικών προβολών της ήταν η ταινία να κυκλοφορήσει με δυο φινάλε, ένα το original, που προβλήθηκε στις διεθνείς αγορές, κι ένα που παίχτηκε στις αίθουσες των ΗΠΑ. (SPOILERS ALERT) Στις ΗΠΑ, λοιπόν, η Σάρα, που έχει περάσει κατάθλιψη και βασανίζεται από τις ενοχές της για τον θάνατο του συζύγου και της κόρης της, ως final girl κατορθώνει να βγει από τη σπηλιά και να γλυτώσει. Δεν είναι ακριβώς το ιδανικό happy ending, καθώς θα πρέπει να συνεχίσει τη ζωή της με όσα μεσολάβησαν εκεί κάτω, αλλά ας μην γελιόμαστε, είναι λιγότερο μαυρόψυχο από το original, όπου η σκηνή της απόδρασης είναι ένα όνειρο, η Σάρα ξυπνά και πάλι στη σπηλιά και, με ένα γενικό πλάνο, βλέπουμε τη δομή της σπηλιάς, με σήραγγες γεμάτες τέρατα που καραδοκούν και τη Σάρα σε μία από αυτές στο δεξιό μέρος του κάδρου, επιζήσασα και αναγκασμένη να αντιμετωπίσει όλα αυτά τα εμπόδια στο άμεσο ή στο εγγύτερο μέλλον. Είναι ένα πιο ταιριαστό φινάλε ΚΑΙ νοηματικά, καθώς το ψυχικό νόσημα είναι μια διαρκής κατάσταση, με υφέσεις και εξάρσεις, μαθαίνουμε να ζούμε μαζί του, δεν το ξεφορτωνόμαστε μαγικά από τη μια ώρα στην άλλη, επειδή περάσαμε με επιτυχία μια δοκιμασία (SPOILERS END).

Με δεδομένη τη θετική κριτική υποδοχή και το instant cult status της ταινίας, ακολούθησε ένα sequel, το οποίο, όμως, λογάριαζε ως κανονικό φινάλε εκείνο του αμερικανικού cut της ταινίας. Φανταζόμαστε ότι δεν θα εκπλαγείτε αν σας πούμε ότι το αποτέλεσμα ήταν κάτω του μετρίου κι ότι ελάχιστοι το θυμούνται σήμερα. Κάτι που δεν ισχύει για την πρώτη Κάθοδο, την οποία οι φαν του είδους μπορείτε να (ξανα)δείτε και να απολαύσετε στο Cinobo. Mε το original φινάλε, φυσικά.