Kino Iranu

Debiut Panaha Panahiego, syna Jafara Panahiego, był zachwytem festiwalu w Cannes. W samochodzie matka żartuje przez łzy, ojciec zrzędzi z tylnego siedzenia, a gadatliwemu kilkulatkowi nie zamyka się buzia. Tylko starszy syn prowadzi w milczeniu, nie mówiąc, dokąd naprawdę jadą. — Sześciolatek jest jedyną osobą w tym samochodzie, która świetnie się bawi. Skacze po tylnym siedzeniu, gdzie ojciec leży z nogą w gipsie. Nie daje spokoju ani matce, ani milczącemu starszemu bratu. Od rana jadą przez Iran, ale nikt małemu nie powiedział po co. To nie jest wycieczka na wakacje. — Najlepszy film | Festiwal Filmowy w Londynie | 2021 Nominacja – Złota Kamera | Festiwal Filmowy w Cannes | 2021 Selekcja oficjalna - Directors' Fortnight | Festiwal Filmowy w Cannes | 2021

Jafar Panahi ma sądowy zakaz reżyserii. Krótko po ukończeniu tego, zrealizowanego w podziemiu filmu, trafił do więzienia w Teheranie. Mimo to wciąż kręci i gra samego siebie, nie oszczędzając własnej postaci reżysera. Dwie historie miłosne podszyte lękiem i Nagroda Jury w Wenecji. — Wieś po irańskiej stronie granicy z Turcją. Reżyser, któremu nie wolno opuszczać kraju, wynajmuje tu pokój i zdalnie prowadzi zdjęcia do filmu o parze kupującej fałszywe paszporty. Ekipa pracuje po tureckiej stronie, on ogląda wszystko na ekranie. W przerwach od pracy fotografuje okoliczną wieś. Rozchodzi się plotka, że na jednym z jego zdjęć stoi obok siebie dwoje młodych ludzi, którzy nie powinni być ze sobą widziani. — Specjalna Nagroda Jury | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2022

Nie ma drugiej takiej historii o skomplikowanej miłości do kina. Sąd nad ubogim kinofilem z Iranu, który podszywał się pod sławnego reżysera, Makhmalbafa. Gdy Kiarostami usłyszał o tej historii, rzucił wszystko i przyjechał ją kręcić. Każdy gra samego siebie, ale to więcej niż dokument o procesie. — Teheran. Biedny Hossain Sabzian kino kocha nad wszystko. W autobusie kobieta pyta go o scenariusz, który trzyma w rękach, a on spontanicznie przyznaje się do jego autorstwa. Kobieta zabiera go do domu, przedstawia całej rodzinie. Wkrótce Sabzian chodzi po ich pokojach, ustawia kadry i obiecuje synom role w nowym filmie.

Jafar Panahi („To był zwykły przypadek”) dostał od irańskich władz zakaz robienia filmów na dwadzieścia lat. Kręcił dalej – z taksówki, którą prowadził po ulicach Teheranu, za co dostał Złotego Niedźwiedzia. Kurs po kursie, dowiadujemy się coraz więcej o Iranie i jego mieszkańcach. Bez cenzury. — Teheran widziany z przedniego siedzenia taksówki. Mężczyźni i kobiety, młodzi i starzy, bogaci i biedni, ludzie starych zasad i tacy, którzy nie mają dla nich cierpliwości. Sprzedawcy nielegalnych kaset wideo i obrońcy praw człowieka. Wszyscy wsiadają do taksówki bardzo niedoświadczonego kierowcy (i bardzo doświadczonego reżysera), który nazywa się Jafar Panahi. — Złoty Niedźwiedź | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2015 Nagroda FIPRESCI | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2015 Nominacja – Najlepszy film zagraniczny | Nagrody Cezara (Cezary) | 2016

Wenecja dała filmowi Złotego Lwa, a w Iranie wydano oficjalny zakaz jego pokazywania. O samą zgodę na zdjęcia Jafar Panahi walczył dziewięć miesięcy. Doba w Teheranie i kobiety, dla których nawet najprostsze sprawy są nie do załatwienia. — Jedna doba w Teheranie. Na porodówce przychodzi na świat dziewczynka i nikogo to nie cieszy. Trzy kobiety dopiero co wyszły z więzienia i chcą jeszcze tego samego dnia wydostać się z miasta. Nargess nie ma pieniędzy na autobus do rodzinnej wsi. Jedna wraca do rodziny, która nie chce jej wpuścić do domu. — Złoty Lew | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2000 Najlepsza aktorka (Nargess Mamizadeh) | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2000 Nagroda FIPRESCI | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2000 Nagroda OCIC – Wyróżnienie Specjalne | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2000

Złoty Glob i Oscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego – ten film uczynił Asghara Farhadiego sławnym na cały świat. Rozwód jako walka o samostanowienie w autorytarnym, fundamentalistycznym Iranie. Rzadko kiedy tak wiele o całym państwie mówi osobisty dramat. — Simin chce wyjechać z Iranu z rodziną, ale jej mąż, Nader, nie chce tego zrobić, bo jego ojciec ma alzheimera. Simin składa pozew o rozwód i się wyprowadza. Z ojcem zostaje córka, Termeh. Do opieki nad starszym mężczyzną Nader zatrudnia Razieh – ona z kolei jest w ciąży, a pracę podjęła bez wiedzy męża. Jedno popołudnie w mieszkaniu ma fatalne skutki. Obie rodziny stają przed sądem. — Najlepszy film nieanglojęzyczny | Oscary | 2012 Nominacja – Najlepszy scenariusz oryginalny | Oscary | 2012 Złoty Niedźwiedź | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2011 Najlepszy aktor (Payman Maadi) | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2011 Najlepsza aktorka (Leila Hatami) | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2011 Najlepszy film nieanglojęzyczny | Złote Globy | 2012 Najlepszy film zagraniczny | Nagrody Cezara (Cezary) | 2012 Najlepszy film | Festiwal Filmowy w Sydney | 2011 Najlepszy film międzynarodowy | Nagrody Independent Spirit | 2012

Dorastanie w Teheranie w czasach, gdy rewolucja decyduje, co wolno kobietom. Marjane Satrapi najpierw narysowała tę historię jako komiks, potem przeniosła na ekran. Matce głosu użycza Catherine Deneuve, córce Chiara Mastroianni. Animacja nie zestarzała się nawet o dzień. — Teheran, 1978. Dziewięcioletnia Marjane zamierza zostać prorokinią. W jej domu przy stole rozmawia się o polityce, a szach właśnie upada. Rewolucja decyduje, co dziewczynce wolno nosić, czytać i mówić na głos. Gdy ma czternaście lat, rodzice wysyłają ją do Wiednia. Samą. — Nominacja – Najlepszy film animowany | Oscary | 2008 Nagroda Jury | Festiwal Filmowy w Cannes | 2007 Palm Dog | Festiwal Filmowy w Cannes | 2007 Nominacja – Najlepszy film nieanglojęzyczny | BAFTA | 2009 Nominacja – Najlepszy film nieanglojęzyczny | Złote Globy | 2008 Najlepszy film debiutancki | Nagrody Cezara (Cezary) | 2008 Najlepszy scenariusz adaptowany | Nagrody Cezara (Cezary) | 2008 Nagroda Publiczności | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Rotterdamie | 2008

Emerycki feel-good. Siedemdziesięcioletnia wdowa z Teheranu zaprasza do siebie taksówkarza. Są tańce, jest wino i wszystkie te rzeczy, których w tym kraju nie wolno. Ale ta kobieta nie pyta o pozwolenie. Nieskrępowana opowieść o życiu starszych ludzi w Iranie. — Mahin ma siedemdziesiąt lat. Od śmierci męża i wyjazdu rodziny za granicę mieszka sama. Przy popołudniowej herbatce przyjaciółki radzą jej, żeby kogoś sobie znalazła. Idzie do restauracji dla emerytów. Przy jednym ze stolików siedzi taksówkarz. — Nagroda Jury Ekumenicznego | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2024 Nagroda FIPRESCI | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2024

Animacja odważniejsza niż niejeden film aktorski. Zaczyna się tak: mężczyzna płaci za seks, który odbywa się w jadącym samochodzie. W jego trakcie widzi przypadkiem córkę trzymającą się za rękę z chłopakiem i rozbija auto. W Teheranie nikt by tego nie nakręcił. — Teheran. Pari pracuje na ulicach z małym synem na tylnym siedzeniu i nie może się rozwieść, bo mąż siedzi w więzieniu i nie chce podpisać dokumentów. Sara chce iść do pracy – nie zgadza się na to jej mąż. Młoda kobieta potrzebuje przed ślubem chirurga, a muzyk, z którym spędziła noc, ma go znaleźć. Cztery życia w mieście, w którym tak wiele jest zakazane. — Nominacja – Złota Kamera | Festiwal Filmowy w Cannes | 2017 Nominacja - Nagroda Główna Tygodnia Krytyki | Festiwal Filmowy w Cannes | 2017 Nominacja – Nagroda Film Pełnometrażowy | Festiwal Filmowy w Annecy | 2017

Co wielokrotne wycieczki w poszukiwaniu zasięgu telefonicznego mogą powiedzieć o życiu? Naprawdę wiele. Za ten portret irańskiej wsi widziany oczami przybysza z miasta Abbas Kiarostami dostał nagrodę w Wenecji. Kino oszczędne, a przebogate. — Jeep przemierza wzgórza Kurdystanu. Trzech mężczyzn szuka małej wioski w górach. Gdy docierają na miejsce, chłopiec pokazuje im, gdzie się zatrzymać. Podają się za inżynierów, wieś uznaje, że szukają skarbów, a w rzeczywistości są ekipą filmową. Czekają na śmierć starej kobiety, żeby nagrać żałobne obrzędy jej rodziny. Nie umiera się na zawołanie. — Najlepszy film | Festiwal Filmowy w Wenecji | 1999 Wielka Specjalna Nagroda Jury | Festiwal Filmowy w Wenecji | 1999 Nagroda FIPRESCI | Festiwal Filmowy w Wenecji | 1999

Niewiarygodna historia: film zakazany po rewolucji i uznany za zaginiony, do którego taśmy odnalazły się po latach w teherańskim sklepie ze starociami. Kostiumowy kryminał z queerową historią w tle, w którym pod jednym dachem mieszkają Kubrick, Paradżanow, gotycki horror i perska tradycja. — W bogatym domu w Teheranie umiera zamożna kobieta. Jej mąż, przekupny kupiec, chce pozbyć się pasierbicy, bo to właśnie ona jest dziedziczką budynku. Dziewczyna jest nowoczesna i wykształcona. Jest też zupełnie sama wśród ludzi, którzy życzą jej śmierci. Prosi o pomoc służącą. Tylko że ta rozgrywa grę na obu frontach.

Kiarostami („Smak wiśni”) dał ośmiolatkowi jedno zadanie: oddać koledze zeszyt. Kibicujesz mu z całych sił. Do sedna człowieczeństwa droga wiedzie przez zakręty jak z filmu braci Safdie. Brązowy Lampart w Locarno. Łagodne, czasem zabawne kino, które zostaje w myślach na bardzo długo. — Nauczyciel ogłasza, że jeszcze jedno zadanie napisane poza zeszytem i Mohammad Reza wyleci ze szkoły. Tego samego popołudnia Ahmad odkrywa w domu, że przez pomyłkę zabrał jego zeszyt. Wioska, w której mieszka kolega, leży za wzgórzem, chłopiec nie zna też jego adresu. Rozpoczyna poszukiwania. — Nagroda FIPRESCI – Wyróżnienie Specjalne | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno | 1989 Nagroda Ekumenicznego Jury – Wyróżnienie Specjalne | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno | 1989 Brązowy Lampart | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno | 1989

Film Irańskiej Nowej Fali, przez dekady zakazany w kraju. Mężczyzna zostaje wyrzucony na brzeg, nic nie pamięta. Po latach zaczyna upominać się o niego morze. Bahram Beyzaie zaczynał jako dramaturg teatralny i zamiast oprzeć się na istniejącym micie, wymyślił własny. — Do brzegu morza przybija dryfująca łódź z nieprzytomnym mężczyzną. Kiedy dochodzi do siebie, twierdzi, że nie pamięta, kim jest. Zamieszkuje we wsi, żeni się z jedną z dziewcząt. Lata upływają spokojnie. Aż z morskiej mgły wyłania się ktoś, kto go szuka.

W połowie zdjęć do filmu o zgubionej w Teheranie pierwszoklasistce młoda aktorka ma dość. Odkłada mikrofon i mówi, że dalej nie zagra. Sympatyczna historyjka zmienia tory. Jafar Panahi asystował Kiarostamiemu, a tu czerpie ze stylu jego legendarnego „Zbliżenia”. — Teheran. Po lekcjach nikt nie przychodzi po Minę, pierwszoklasistkę z ręką w gipsie i tornistrem na ramieniu. Czeka przy bramie, aż w końcu postanawia wrócić do domu sama. Nie zna adresu, więc pyta obcych ludzi i wsiada do przypadkowych autobusów. Miasto jest na nią o kilka rozmiarów za duże. Aż mała aktorka wybucha, że ma dosyć swojej roli. — Złoty Lampart | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno | 1997

Autorka „Persepolis” ponownie ekranizuje własny komiks, tym razem w formie aktorskiej. Satrapi wraca do Iranu, jaki już nie istnieje. Magiczny realizm, prawdziwe emocje i melancholijna historia miłości, która nigdy nie miała szansy rozkwitnąć. — Teheran, 1958 rok. Najsłynniejszy skrzypek swoich czasów traci chęć do życia, gdy jego żona rozbija jego ukochane skrzypce. Żadne inne nie brzmią tak samo. Kładzie się więc do łóżka i w nim zostaje, zanurzając się we wspomnieniach z przeszłości i w myślach o przyszłości dzieci. Gdzieś w tych wspomnieniach jest miłość jego życia. — Selekcja Oficjalna | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2011

Złoty Niedźwiedź w Berlinie dla reżysera Mohammada Rasoulofa, któremu nie pozwolono wyjechać z Iranu na rozdanie nagród. Cztery historie o mężczyznach, którym rozkazano wykonać wyrok śmierci. I o szukaniu człowieczeństwa w kraju, w którym jest ono towarem deficytowym. — We współczesnym Iranie wyroki śmierci wykonują młodzi mężczyźni odbywający służbę wojskową. Heshmat wychodzi z domu przed świtem i nigdy nie mówi żonie, dokąd idzie. Trzech innych mężczyzn dostaje ten sam rozkaz. Jeden jest poborowym. Nie potrafi się przemóc, by go wykonać. — Złoty Niedźwiedź | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2020 Nagroda Jury Ekumenicznego | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2020 Nagroda Guild Film | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Berlinale) | 2020 Najlepszy film | Festiwal Filmowy w Sydney | 2021

Kiarostami o kinie, Iranie i miłości. W jego poprzednim filmie grali zakochanych. On jednak zakochał się w niej naprawdę. Autor „Smaku wiśni” znów splata fikcję z rzeczywistością w opowieści o uczuciu, rozgrywającej się jednocześnie na planie filmowym i poza nim. — Północny Iran, okolica zrównana z ziemią przez trzęsienie. Przyjeżdża ekipa filmowa, żeby nakręcić film o ocalałych. Hossein dostaje rolę młodego męża. Dziewczyna obsadzona jako jego żona już raz mu odmówiła, a jej rodzina uznała oświadczyny za obrazę. Teraz muszą grać nowożeńców. Film eksploruje relacje aktorów podczas kręcenia poprzedniego filmu Kiarostamiego „A życie trwa dalej”. To trzecia część trylogii Koker, której nazwa pochodzi od wioski, w której dzieje się ich akcja. — Selekcja Oficjalna | Festiwal Filmowy w Cannes | 1994 Najlepszy film | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Chicago | 1994

Guy Nattiv pochodzi z Izraela, Zar Amir Ebrahimi (aktorka z „Holy Spider”) – z Iranu. Nigdy wcześniej reżyserowie z tych państw nie stworzyli razem filmu. Kręcili w tajemnicy w Gruzji, w połowie drogi między Tel Awiwem a Teheranem. Judoczka dostaje wiadomość w trakcie turnieju: ma przegrać. — Mistrzostwa świata w judo. Leila wygrywa walkę za walką i jest coraz bliżej finału. Wtedy dzwoni telefon z Teheranu: ma udać kontuzję i przegrać, inaczej zostanie uznana za zdrajczynię państwa. W grze jest wolność jej i jej rodziny, a trenerka Mariam mówi, żeby zrobiła, co każą. — Nagroda Brian | Festiwal Filmowy w Wenecji | 2023 Złota Żaba | Camerimage | 2024 Specjalna Nagroda Jury | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Tokio | 2023 Najlepsza aktorka (Zar Amir Ebrahimi) | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Tokio | 2023

Hipnotyzujący zdobywca Złotej Palmy. Obejrzyj ten film, gdy brakuje ci chęci istnienia. Kiarostami z samochodowej podróży potencjalnego samobójcy tworzy jeden z najbardziej przejmujących filmów o tym, co może skłonić nas do życia. Po tym seansie wiśnie smakują inaczej. — Pan Badii jeździ po wzgórzach pod Teheranem, zabiera przygodnych pasażerów i proponuje im pracę. Postanowił się zabić i potrzebuje kogoś, kto o świcie przyjdzie i zakopie jego ciało. Młody żołnierz ucieka. Kleryk odmawia. W końcu poznaje pracownika Muzeum Naturalnego, który z osobistych powodów zgadza się mu pomóc. I zaczyna mówić. — Złota Palma | Festiwal Filmowy w Cannes | 1997